Przeskocz do treści

W latach 90-tych zaczęto produkować samochody ze zmiennymi fazami rozrządu. System ten stał się interesującym sposobem rozwijania mocy silnika.

Zalety i wady zmiennych faz rozrządu

Działanie zmiennych faz rozrządu polega na sterowaniu momentem otwarcia i zamknięcia zaworów. Kiedy rośnie obciążenie silnika, jego prędkość obrotowa, czas między otwarciem i zamknięciem zaworów wydłuża się.

Fazy rozrządu umożliwiają  optymalne korzystanie z silnika

Przede wszystkim zwiększa się zakres optymalnej pracy silnika można korzystać z wyższego momentu obrotowego, dostępnego przy niższej prędkości obrotowej silnika. Auto staje się dynamiczne i elastyczne.

Zmienne fazy rozrządu nie powstały wyłącznie po to, by zwiększyć osiągi silnika. Sposób obciążenia pracy silnika nie utrzymuje się na stałym poziomie. Zmienia się w zależności od różnych warunków, na przykład podczas jazdy z dużą prędkością. Zmienne fazy rozrządu umożliwiają optymalne wykorzystanie paliwa i zmniejszenie toksyczności spalin.

Wariator jest najważniejszym mechanizmem układu zmiennych faz rozrządu. Pierwotnie układ działał na zasadzie przesunięcia kątowego wałka rozrządu, co było zależne między innymi od ciśnienia oleju. Dzisiaj w bardziej skomplikowanych konstrukcjach wariator zmiennych faz rozrządu steruje procesem otwarcia i zamknięcia zaworów za pośrednictwem komputera. Wszelkie ustawienia odbywają się poprzez odczyty danych z silnika. Systemy te często spotykane są w samochodach pochodzących z Japonii.

System zmiennych faz rozrządu rozwija się stale od początku lat dziewięćdziesiątych. Znaczącym etapem było stworzenie układu Dual VVTi, w którym sterowane są zawory ssące oraz wylotowe. Następnie powstały systemy Valvematik w Toyocie oraz Valvetronic w BMW.

Valvematic jest połączeniem zmiennych faz rozrządu dla zaworów ssących i wydechowych. Stosuje się go między innymi w silnikach Toyoty o pojemności 1,6 1,8 i 2L.  Bardziej rozbudowanym systemem jest Valvetronic stworzony przez inżynierów BMW. Zbudowany jest ze specjalnych kształtek umieszczonych między krzywkami wałka rozrządu a dźwigienkami zaworowymi. Praca silnika jest monitorowana przez sterownik systemu.  W momencie, gdy sterownik uzna, że konieczna jest zmiana fazy rozrządu, przesyła do silnika elektrycznego sygnał, który stanowi impuls do zmiany położenia zębatki. Ruchy krzywki w zagłębieniu zębatki regulują czas otwarcia i zamknięcia zaworów.

Czy system zmiennych faz rozrządu zwiększa awaryjność silnika?

Poprawnie eksploatowane pojazdy wyposażone zmienne fazy rozrządu VVTi czy VTEC nie powodują żadnych problemów nawet na długich dystansach. Oczywiście istnieje grupa silników,  w których awarie zmiennych faz rozrządu są częstą przypadłością eksploatacyjną. Mowa tu o silnikach 16-zaworowych montowanych w Renault Megane 2 czy silnikach benzynowych w Alfa Romeo 147.

Jak rozpoznać usterkę wariatora zmiennych faz rozrządu?

Podstawowym objawem, który może nas niepokoić są charakterystyczne dźwięki pojawiające się na przykład wyłącznie podczas odpalania silnika.  Jest to charakterystyczne klekotanie przypominające pracę starszych silników diesla. Zużyty wariator przestaje pełnić swoją funkcję, a wówczas da się zauważyć wyraźny spadek mocy. Auto stanie się powolniejsze. Wzrośnie też ilość spalanego paliwa.

Przypadku niepokojących objawów powinno się skontrolować Wiele elementów w silniku. Największe znaczenie ma nastawnik ale  należy także wziąć pod uwagę pracę zaworów wałka rozrządu czy elektrozaworów zmiennych faz rozrządu.

Ile kosztuje naprawa zmiennych faz rozrządu?

Uszkodzenie wariatora zmiennych faz rozrządu to znaczny koszt. Nastawnik faz kosztuje w zależności od modelu samochodu od 500 do 2000 zł, elektrozawór to koszt około 250 zł.  Ponadto wymiana wariatora niesie za sobą konieczność wymiany napędu rozrządu, a to w zależności od modelu auta wygeneruje dodatkowy koszt w granicach 500-1000 zł.

Jak zapobiegać awariom systemu zmiennych faz rozrządu?

Niestety w niektórych samochodach awarie te uwarunkowane są nie eksploatacją, lecz błędami inżynieryjnym popełnionymi podczas projektowania silników.  Przykładem może być wspomniany model Alfa Romeo, który zużywa duże ilości oleju silnikowego. Jego miska olejowa ma natomiast niewielka pojemność. Ta sytuacja sprawia, że dochodzi do chwilowych zaników smarowania w silniku. Wariator może więc czasami pracować na sucho, co szybko doprowadza do jego wyeksploatowania.

Przede wszystkim zatem powinniśmy dbać o planową wymianę paska rozrządu oraz o właściwą jakość i ilość oleju w silniku. Sprawdzanie poziomu oleju bagnetem raz na dwa, trzy tygodnie będzie dobrą praktyką.